Bạn có bao giờ tưởng tượng nếu thang máy đang di chuyển bỗng mất điện hoặc dừng giữa chừng, bạn sẽ làm gì để đảm bảo an toàn cho bản thân chưa? Thay vì hoang mang, sợ hãi, bạn nên xác định rõ nguyên nhân và Cách xử lý sự cố thang máy an toàn để bảo vệ an toàn cho bản thân và mọi người xung quanh. Bằng kinh nghiệm chuyên môn, Thang Máy Nhân Phát đã tổng hợp 11 sự cố thang máy phổ biến, được sắp xếp theo mức độ từ nhẹ đến nguy hiểm nhất, cùng hướng dẫn xử lý an toàn và đơn giản mà ai cũng nên biết để bảo vệ bản thân trong mọi tình huống ngay sau đây nhé!
1. Sự cố nút bấm thang máy không nhạy
Sự cố này thường xảy ra ở những thiết bị không được bảo dưỡng, vệ sinh định kỳ. Biểu hiện dễ nhận thấy là nút bấm không phản hồi ngay, phải ấn mạnh hoặc nhiều lần mới nhận tín hiệu do có nút bị lỏng, kẹt hoặc không thể ấn được.
Nguyên nhân chủ yếu là do bụi bẩn bám vào khe tiếp xúc, nút bấm bị lỏng, tiếp xúc điện kém hoặc linh kiện bị oxi hóa sau thời gian dài sử dụng mà không được kiểm tra, bảo trì thường xuyên.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Thử ấn lại các nút để kiểm tra mức độ phản hồi của chúng
- Dùng khăn mềm, bàn chải hoặc dung dịch chuyên dụng vệ sinh nhẹ nhàng bề mặt và khe nút bấm.
- Nếu tình trạng không cải thiện, hãy liên hệ bộ phận bảo trì hoặc kỹ thuật viên để tháo bảng nút, làm sạch khe tiếp xúc và kiểm tra giắc điện.
- Tuyệt đối không dùng lực mạnh hoặc cố thao tác liên tục vì có thể làm hỏng thiết bị.
- Khi nút bấm bị hỏng, cần thay thế hoặc sửa chữa bởi kỹ thuật viên chuyên nghiệp.
2. Sự cố thang máy không đóng được cửa
Phần lớn các dòng thang máy hiện nay đều được trang bị cảm biến mành hồng ngoại (photocell) hoặc thanh an toàn cửa (safety shoe) giúp phát hiện vật cản và tự động dừng khi cửa đang đóng. Một số thiết bị còn kết hợp cả hai hệ thống này để tăng độ nhạy và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người sử dụng.
Nguyên nhân thường do có vật lạ kẹt trong rãnh trượt hoặc tại mép cửa khiến hệ thống an toàn ngăn cửa đóng lại để tránh kẹp người hay vật thể. Thực tế, đây là tính năng bảo vệ an toàn của thang máy, giúp hạn chế tai nạn trong trường hợp người dùng chưa di chuyển hoàn toàn vào trong cabin.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Ra khỏi cabin và kiểm tra khu vực cửa thang: Quan sát kỹ rãnh trượt trên và dưới xem có dị vật như giấy, đá, túi nilon hay vật cứng nào kẹt lại không.
- Dọn sạch vật cản nếu có: Loại bỏ nhẹ nhàng các vật mắc kẹt để cửa có thể hoạt động bình thường.
- Quan sát đèn báo hoặc chuông cảnh báo: Nếu đèn báo lỗi hoặc chuông vang lên, có thể hệ thống an toàn đang phát hiện bất thường.
- Liên hệ kỹ thuật viên: Khi không tìm thấy vật cản, hãy gọi ngay cho bộ phận bảo trì hoặc kỹ thuật để họ kiểm tra cơ cấu cửa, cảm biến hoặc motor đóng mở.
- Tuyệt đối không tự ý chọc, nạy hoặc tác động cơ học: Việc dùng que, gậy hay vật nhọn để “thử” cửa có thể làm thang máy hư cảm biến, cong ray trượt hoặc hỏng motor điều khiển.
3. Sự cố thang máy bị rung
Đây là hiện tượng thiết bị vận hành không ổn định, thường đi kèm tiếng ồn hoặc cảm giác giật khi di chuyển giữa các tầng. Sự cố thang máy bị rung khi di chuyển dấu hiệu cảnh báo hệ thống cơ khí hoặc bộ điều khiển điện đang gặp trục trặc và cần được kiểm tra kịp thời.
Nguyên nhân phổ biến có thể do puly hoặc cáp tải bị mòn, bề mặt rãnh puly không bằng phẳng, ray dẫn hướng cong, vênh hoặc lắp sai kỹ thuật, khoảng cách giữa shoe dẫn hướng và ray không đúng tiêu chuẩn, thông số biến tần (VVVF) cài đặt sai hoặc biến tần hoạt động lỗi, cáp tải bị xoắn, chùn hoặc có điểm gấp khúc làm cabin rung lắc khi vận hành.
Cách xử lý sự cố bao gồm các bước:
- Ngưng sử dụng thang máy ngay lập tức: Không tiếp tục vận hành để tránh làm hư hỏng thêm các linh kiện cơ khí.
- Quan sát và ghi nhận tình trạng: Ghi lại âm thanh bất thường, tầng rung mạnh hoặc thời điểm rung để hỗ trợ đội ngũ kỹ thuật viên chẩn đoán chính xác.
- Kiểm tra sơ bộ phần bên ngoài: Đảm bảo không có vật thể lạ cản trở ray dẫn hướng hoặc bám vào cáp tải.
- Yêu cầu bảo trì kiểm tra toàn diện: Cần tiến hành kiểm tra các bộ phận puly, cáp tải, ray dẫn hướng, shoe dẫn hướng và biến tần.
- Điều chỉnh hoặc thay thế linh kiện hư hỏng: Khi phát hiện sai lệch hoặc mòn, cần căn chỉnh lại khoảng cách dẫn hướng và thay thế linh kiện không đạt chuẩn.
- Thực hiện bảo trì định kỳ: Lập lịch kiểm tra và hiệu chỉnh thông số biến tần thường xuyên để đảm bảo thang máy hoạt động êm ái, ổn định lâu dài.
4. Sự cố thang máy dừng tầng không chính xác
Sự cố thang máy dừng tầng không chính xác là tình trạng cabin không dừng đúng vị trí sàn tầng, đôi khi cao hoặc thấp hơn so với mặt sàn, gây khó khăn khi ra vào. Bạn có thể nhận biết qua các dấu hiệu như cabin dừng lệch sàn, đèn báo tầng không khớp với vị trí thực tế, hoặc phát ra tiếng động lạ khi dừng.
Nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ việc thiết bị không được bảo trì định kỳ, bảng điều khiển bị lỗi, hoặc đường ray và cảm biến tầng hoạt động sai lệch.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh và quan sát vị trí cabin: Không vội bước ra ngoài khi cabin chưa dừng ổn định. Nếu sàn cabin thấp hoặc cao hơn sàn tầng, hãy đợi cửa đóng và thang di chuyển về tầng gần nhất.
- Không sử dụng thang nếu phát hiện lệch tầng: Nếu đang ở ngoài cabin, không nên bước vào khi thang không dừng đúng vị trí.
- Kích hoạt chế độ cứu hộ hoặc báo lỗi: Sử dụng bảng điều khiển trong cabin để đưa thang về tầng an toàn nếu hệ thống có trang bị tính năng cứu hộ tự động.
- Báo cho đơn vị quản lý tòa nhà hoặc đội bảo trì: Thông báo sự cố để kỹ thuật viên kiểm tra cảm biến tầng, ray dẫn hướng, bộ phanh và bảng điều khiển.
- Tạm ngưng sử dụng cho đến khi khắc phục hoàn toàn: Việc tiếp tục sử dụng trong khi lỗi chưa được xử lý có thể khiến thang dừng lệch nghiêm trọng hơn hoặc gây mất an toàn cho người dùng.
5. Sự cố cửa thang máy bị bung
Đây là một trong những sự cố thang máy nguy hiểm, cửa thang máy bị bung xảy ra khi hệ thống dẫn hướng cabin hoặc bộ phận khóa cửa an toàn (door lock) bị hỏng. Khi đó, cửa thang có thể bị bật ra khỏi khung, không khép kín hoàn toàn hoặc tạo khe hở giữa hai cánh, làm tăng nguy cơ người sử dụng bị kẹt, thậm chí rơi xuống giếng thang nếu không chú ý.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ thiết bị không đạt chuẩn kỹ thuật, lắp đặt sai quy cách, hoặc shoe dẫn hướng, bản lề và door lock bị mòn, cong hoặc bung ra do va chạm mạnh. Trong những trường hợp nghiêm trọng, hệ thống an toàn không hoạt động đúng khiến cửa tầng mở khi cabin chưa dừng chính xác, gây mất an toàn cho người đi thang.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh: Không tác động hay cố gắng đóng, mở cửa để tránh cửa bung hoàn toàn hoặc kẹt lại.
- Tránh xa khu vực cửa thang: Giữ khoảng cách an toàn, không đứng hoặc tựa vào cửa.
- Không bước vào cabin: Nếu nhìn thấy khoảng trống giữa cửa tầng và cabin, tuyệt đối không bước vào để tránh rơi vào giếng thang.
- Quan sát và cảnh báo: Ghi nhận tình trạng, đặt cảnh báo tạm thời hoặc thông báo cho người xung quanh để tránh tiếp cận khu vực nguy hiểm.
- Ngưng vận hành thang máy: Chờ bộ phận bảo trì kiểm tra và xử lý triệt để trước khi đưa thang máy vào hoạt động trở lại.
6. Sự cố thang máy mất điện
Đây là tình huống thường gặp, xảy ra khi nguồn điện cung cấp cho hệ thống bị gián đoạn hoặc mất đột ngột. Khi đó, cabin sẽ dừng vận hành ngay lập tức, đèn tắt và cửa đóng kín. Nếu sự cố xảy ra khi thang đang di chuyển giữa các tầng, người bên trong có thể cảm thấy hoảng sợ do không gian kín và thiếu không khí lưu thông.
Để bảo đảm an toàn trong trường hợp này, hầu hết các thang máy hiện nay đều được trang bị hệ thống cứu hộ tự động (ARD – Automatic Rescue Device). Khi mất điện, ARD sẽ kích hoạt nguồn năng lượng dự trữ, tự động đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa để người bên trong thoát ra. Trong trường hợp hệ thống ARD gặp trục trặc, một số thiết bị cao cấp còn có thêm tính năng tự cứu hộ SRS (Self Rescue System), cho phép người bên trong chủ động kích hoạt để thang di chuyển về tầng an toàn.
Đối với các tòa nhà lớn hoặc khu chung cư, việc trang bị máy phát điện dự phòng cũng là yêu cầu bắt buộc nhằm duy trì hoạt động của thang máy và các hệ thống thiết yếu khác khi xảy ra mất điện diện rộng.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh: Không la hét hay đập cửa, vì cabin vẫn có hệ thống thông gió, hoảng loạn chỉ khiến không khí trong thang máy nhanh chóng bị tiêu hao.
- Ấn giữ nút cứu hộ (nếu có): Kích hoạt nguồn điện dự phòng để thang di chuyển về tầng gần nhất và tự động mở cửa.
- Sử dụng hệ thống liên lạc nội bộ: Nhấn nút liên lạc khẩn cấp hoặc sử dụng điện thoại di động (nếu có sóng) để báo cho quản lý tòa nhà hoặc bộ phận kỹ thuật.
- Giữ liên lạc và chờ cứu hộ: Lắng nghe hướng dẫn từ bên ngoài, tuyệt đối không cố gắng tự thoát hoặc cạy mở cửa cabin.
- Giữ tinh thần ổn định: Hít thở chậm, trấn an bản thân và những người đi cùng để tránh hoảng loạn.
Lưu ý: Sự cố mất điện trong thang máy tuy không quá nguy hiểm nhưng cần được xử lý đúng cách để đảm bảo an toàn. Việc kiểm định thang máy và bảo trì định kỳ hệ thống cứu hộ, kiểm tra nguồn điện dự phòng cùng tuân thủ quy trình vận hành an toàn sẽ giúp thang máy hoạt động ổn định, giảm thiểu tối đa rủi ro khi xảy ra sự cố.
7. Sự cố thang máy bị treo
Trường hợp này xảy ra khi cabin đang vận hành thì đột ngột dừng lại và không phản hồi dù người dùng đã bấm nút điều khiển.
Nguyên nhân chủ yếu thường bắt nguồn từ mất điện đột ngột, lỗi hệ thống điều khiển, hư hỏng bộ phận cơ khí, hoặc nguồn điện bị đảo pha, mất pha khiến thiết bị tự động ngắt để bảo vệ linh kiện. Ngoài ra, việc bảo trì không đúng quy trình, linh kiện xuống cấp không được thay thế định kỳ, hay các lỗi phát sinh trong quá trình sửa chữa trước đó cũng có thể là nguyên nhân khiến thang bị treo.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh và hít thở đều: Không hoảng loạn hay di chuyển mạnh trong cabin vì việc bình tĩnh giúp tiết kiệm năng lượng và đảm bảo an toàn.
- Nhấn nút cứu hộ hoặc liên lạc khẩn cấp: Sử dụng chuông báo động, điện thoại nội bộ hoặc tính năng Emcall để thông báo cho bên ngoài biết tình trạng.
- Thử kích hoạt hệ thống cứu hộ tự động (ARD hoặc SRS): Trong một số thang máy hiện đại, chức năng này giúp cabin tự di chuyển về tầng gần nhất và mở cửa an toàn.
- Lắng nghe hướng dẫn: Khi đã liên hệ được, làm theo hướng dẫn của đội cứu hộ hoặc quản lý tòa nhà để quá trình xử lý diễn ra an toàn, nhanh chóng.
- Tuyệt đối không cạy cửa hay tác động mạnh: Không cố mở cửa, gõ hoặc nhảy trong cabin vì có thể khiến thang lệch ray hoặc rơi tự do, gây nguy hiểm nghiêm trọng.
8. Sự cố thang máy dừng đột ngột
Đây là một trong những sự cố thang máy nguy hiểm do thiết bị bất ngờ ngừng hoạt động khi đang di chuyển, không theo bất kỳ lệnh điều khiển nào từ người sử dụng. Hiện tượng này thường kèm theo rung lắc nhẹ, âm thanh bất thường hoặc đèn báo lỗi sáng lên.
Nguyên nhân chủ yếu có thể xuất phát từ mất điện đột ngột, nguồn điện chập chờn, lỗi bo mạch điều khiển, hoặc trục trặc ở cảm biến tải trọng, cảm biến cửa hay cảm biến dừng tầng. Trong một số trường hợp, motor hoặc phanh điện từ bị hư hỏng, thiết bị cơ khí hao mòn, hay thang quá tải trọng cũng có thể khiến hệ thống tự động dừng để bảo vệ an toàn cho người bên trong.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh: Hít thở chậm, tránh la hét hoặc di chuyển mạnh để duy trì lượng oxy trong cabin.
- Nhấn nút cứu hộ hoặc liên lạc khẩn cấp: Thông báo tình trạng sự cố qua chuông báo động hoặc điện thoại nội bộ tích hợp trong cabin.
- Quan sát đèn và tín hiệu báo lỗi: Ghi nhận âm thanh hoặc mã lỗi hiển thị (nếu có) để cung cấp thông tin chính xác cho đội cứu hộ.
- Không cạy cửa hay mở nắp cabin: Cabin có thể chưa dừng đúng vị trí tầng; hành động này dễ khiến người dùng rơi vào giếng thang hoặc gây hư hỏng cơ cấu phanh.
- Giữ trật tự trong cabin: Nếu có nhiều người bên trong, nên trấn an và phối hợp để mọi người giữ bình tĩnh chờ cứu hộ.
Lưu ý: Thang máy dừng đột ngột hiếm khi gây nguy hiểm nếu người bên trong giữ bình tĩnh và xử lý đúng cách. Việc tuân thủ hướng dẫn an toàn, bảo trì định kỳ đồng thời kiểm tra hệ thống điện, phanh và cảm biến là yếu tố quan trọng giúp thang máy hoạt động ổn định và tránh sự cố tương tự.
9. Sự cố thang máy mất kiểm soát về tốc độ
Sự cố thang máy mất kiểm soát về tốc độ là tình trạng thiết bị di chuyển nhanh hơn mức cho phép với vận tốc quá 0,15 m/s, vượt quá giới hạn vận hành an toàn. Thông thường, tốc độ thang máy được tính toán kỹ lưỡng dựa trên trọng tải, chiều cao hố PIT, chiều cao OH và công nghệ truyền động để đảm bảo di chuyển ổn định. Tuy nhiên, khi hệ thống điều khiển hoặc cơ cấu cơ khí gặp trục trặc, cabin có thể tăng tốc bất thường, gây nguy hiểm cho người bên trong.
Nguyên nhân phổ biến thường đến từ thang máy không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, thiếu bảo dưỡng định kỳ, hoặc lỗi ở bộ phận khống chế tốc độ (Governor) vì đây là thiết bị có nhiệm vụ giám sát và giới hạn tốc độ di chuyển của cabin. Nếu bộ phận này không hoạt động chính xác, hệ thống phanh an toàn (safety gear) sẽ được kích hoạt để giữ cabin cố định, ngăn ngừa rơi tự do.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh và bám chắc tay vịn: Tránh di chuyển đột ngột, cố giữ thăng bằng trong cabin.
- Khụy nhẹ đầu gối, hạ trọng tâm: Giúp giảm lực va đập khi cabin dừng hoặc rung lắc mạnh.
- Nhấn nút dừng khẩn cấp (E-Stop): Nếu có thể thao tác an toàn, ấn giữ nút này để kích hoạt cơ chế ngắt vận hành.
- Khi cabin dừng: Đứng yên, không cố mở cửa cho đến khi có xác nhận an toàn.
- Ghi nhớ dấu hiệu bất thường: Như tiếng động lạ, rung mạnh hoặc cabin trôi nhanh hơn bình thường để cung cấp thông tin cho đơn vị kỹ thuật khi được giải cứu.
10. Sai sót trong cứu hộ
Một trong những sự cố thang máy nguy hiểm nhất không đến từ thiết bị mà đến từ tác nhân bên ngoài như sai sót trong cứu hộ. Khi người bị kẹt trong cabin, nếu kỹ thuật viên không được đào tạo bài bản hoặc thực hiện sai quy trình cứu hộ, tình huống có thể trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí dẫn đến rơi xuống giếng thang hoặc gây thương vong. Thực tế, trên thế giới đã ghi nhận nhiều trường hợp thương tâm xuất phát từ việc xử lý cứu hộ không đúng chuẩn.
Nguyên nhân xảy ra sự cố này là do nhân viên kỹ thuật thiếu kinh nghiệm, thiếu kiến thức chuyên môn hoặc mất tập trung trong quá trình thao tác. Khi phát hiện dấu hiệu cứu hộ bất thường hoặc xử lý không đúng quy trình, người sử dụng và quản lý tòa nhà nên:
- Giữ bình tĩnh và không can thiệp vào quy trình cứu hộ: Việc tự ý hỗ trợ khi không có nghiệp vụ có thể khiến tình huống thêm phức tạp.
- Liên hệ trung tâm cứu hộ uy tín hoặc đơn vị bảo trì chuyên nghiệp: Yêu cầu hỗ trợ từ đội kỹ thuật viên có chuyên môn và kinh nghiệm.
- Sử dụng hệ thống liên lạc nội bộ hoặc điện thoại cứu hộ: Duy trì liên lạc với người đang mắc kẹt để đảm bảo họ vẫn an toàn trong cabin.
- Chờ đội ngũ chuyên nghiệp đến xử lý: Giữ khoảng cách an toàn, không tụ tập đông người quanh khu vực giếng thang để tránh gây rung chấn hoặc mất trật tự.
Lưu ý: Để hạn chế rủi ro, các đơn vị quản lý thang máy cần chọn đối tác cứu hộ, bảo trì uy tín, đào tạo định kỳ cho kỹ thuật viên và tuân thủ lịch bảo trì, kiểm định theo quy định. Việc nâng cấp công nghệ an toàn và duy trì quy trình vận hành chuẩn sẽ giúp giảm thiểu tối đa sự cố, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng. Liên hệ ngay cho Thang Máy Nhân Phát qua hotline 0936 455 997 để được tư vấn chi tiết hơn nhé!
11. Sự cố thang máy rơi tự do
Đây chính là một trong những tình huống nguy hiểm nhất có thể xảy ra khi vận hành thang máy, đặc biệt với loại thang sử dụng cáp kéo. Khi dây cáp bị đứt hoặc hệ thống phanh gặp trục trặc, cabin có thể rơi nhanh xuống giếng thang, tạo ra gia tốc lớn gây chấn thương nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng người bên trong.
Nguyên nhân chủ yếu thường đến từ dây cáp bị mòn hoặc rỉ sét, phanh an toàn hoạt động không đúng chức năng, lỗi bộ khống chế tốc độ (Governor), hoặc bảo trì, kiểm định không đúng quy định khiến các bộ phận cơ khí suy yếu theo thời gian. Ngoài ra, việc chở quá tải trọng cho phép cũng có thể làm tăng áp lực lên hệ thống, dẫn đến sự cố mất kiểm soát.
Dấu hiệu nhận biết gồm tiếng động lớn bất thường, cảm giác mất trọng lực hoặc thang di chuyển quá nhanh không kiểm soát. Tuy nhiên, hầu hết thang máy hiện nay đều được trang bị bộ khống chế tốc độ (Governor) và phanh an toàn cơ khí (Safety Gear). Khi phát hiện thang rơi quá nhanh, hai cơ chế này sẽ tự động kích hoạt, giúp cabin bám chặt vào ray dẫn hướng, hạn chế tối đa nguy cơ va chạm hoặc rơi tự do hoàn toàn.
Cách xử lý sự cố này bao gồm các bước:
- Giữ bình tĩnh và bám chắc tay vịn để tránh va đập khi cabin rung mạnh.
- Bấm tất cả các nút tầng nhằm kích hoạt hệ thống dừng khẩn cấp của thang.
- Khụy nhẹ gối, hạ thấp trọng tâm và dựa lưng vào vách cabin để giảm lực tác động lên cơ thể.
- Ấn nút cứu hộ hoặc chuông báo động để gửi tín hiệu ra bên ngoài.
- Trấn an mọi người xung quanh, hít thở đều và chờ hướng dẫn từ đội cứu hộ.
Thang Máy Nhân Phát tin rằng qua 11 sự cố thang máy phổ biến nhất hiện nay và cách xử lý được chúng tôi đề cập ở trên sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và người xung quanh trong những tình huống nguy cấp. Hãy nhớ rằng, “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, thay vì chờ đợi sự cố xảy ra, hãy chủ động ngăn chặn chúng từ gốc bằng cách bảo trì, bảo dưỡng thang máy định kỳ. Đừng ngần ngại gọi cho chúng tôi qua hotline 0936 455 997 để được giải đáp thắc mắc và tư vấn dịch vụ lắp đặt, bảo trì thang máy an toàn ngay hôm nay nhé!
