Thang máy bị kẹt phải làm sao? Nguyên nhân và hướng dẫn xử lý an toàn

Thang máy bị kẹt là sự cố kỹ thuật khiến cabin dừng đột ngột giữa các tầng hoặc không thể mở cửa tầng, nhưng người bên trong vẫn đảm bảo an toàn tính mạng nhờ hệ thống phanh cơ khí và các khe thông gió tự nhiên trên vách. Khi gặp tình huống này, bạn cần giữ bình tĩnh, nhấn nút chuông báo động màu vàng trên bảng điều khiển và chờ nhân viên kỹ thuật có chuyên môn mở cửa từ bên ngoài. Việc nắm vững quy trình ứng phó tại chỗ và nguyên nhân gây lỗi sẽ giúp hành khách cũng như ban quản lý tòa nhà xử lý sự cố nhanh chóng, tránh được các tai nạn đáng tiếc do hoảng loạn.

Người ở bên trong cần làm gì khi thang máy bị kẹt?

Hành khách bị nhốt trong cabin cần thực hiện tuần tự 4 bước ứng phó: ổn định tâm lý, bấm chuông báo động trên bảng điều khiển, liên lạc với bộ phận trực ban và ngồi chờ cứu hộ chuyên nghiệp. Cabin thang máy được treo bởi từ 4 đến 8 sợi cáp thép chịu lực độc lập kèm hệ thống thắng cơ tự động kẹp chặt vào ray dẫn hướng khi vượt quá tốc độ, nên rủi ro đứt cáp rơi tự do gần như không xảy ra. Bạn hãy tuần tự áp dụng các thao tác dưới đây để giữ an toàn tuyệt đối cho bản thân và những người xung quanh.

Giữ bình tĩnh và hít thở đều để ổn định nhịp tim

Giữ bình tĩnh và hít thở sâu là phản ứng đầu tiên giúp cơ thể tiết kiệm dưỡng khí và duy trì sự tỉnh táo trong không gian kín. Nhiều người thường lầm tưởng cabin đóng kín sẽ gây ngạt thở sau 15 đến 20 phút, nhưng cấu tạo tiêu chuẩn của buồng thang luôn có hệ thống khe thông gió dọc theo trần và sàn giúp không khí lưu thông liên tục với giếng thang. Bạn nên nới lỏng cổ áo, hạ thấp trọng tâm bằng cách ngồi bệt xuống sàn hoặc dựa lưng vào vách cabin, đồng thời nắm chặt tay vịn để phòng ngừa chấn thương nếu cabin bất ngờ dịch chuyển trở lại.

Nhấn nút chuông báo động và nút liên lạc nội bộ

Nhấn nút chuông báo động hình quả chuông màu vàng và nút liên lạc nội bộ hình chiếc điện thoại là cách nhanh nhất để phát tín hiệu cấp cứu đến phòng trực bảo vệ của tòa nhà. Khi hệ thống cứu hộ tự động kích hoạt nhưng gặp trục trặc không thể mở cửa, nguồn bình ắc quy dự phòng 12V vẫn cung cấp đủ điện năng để duy trì chuông báo và đàm thoại hai chiều trong 2 đến 4 giờ liên tục. Bạn hãy nhấn giữ nút chuông từ 3 đến 5 giây mỗi lần, lặp lại cách quãng 30 giây để nhân viên kỹ thuật trực ban xác định chính xác buồng thang đang gặp sự cố.

Gọi điện thoại hoặc phát tín hiệu cầu cứu ra bên ngoài

Sử dụng điện thoại di động gọi trực tiếp vào số đường dây nóng dán trên vách cabin hoặc gõ vào cửa tầng bằng vật cứng sẽ giúp người bên ngoài nhanh chóng phát hiện vị trí của bạn. Bạn cần gọi ngay cho số điện thoại khẩn cấp 114 của lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ nếu hệ thống liên lạc nội bộ bị hỏng hoặc điện thoại mất sóng di động. Trong trường hợp không có thiết bị liên lạc, bạn hãy dùng chìa khóa, giày dép gõ nhịp nhàng vào khe cửa kim loại và gọi lớn khi nghe thấy tiếng bước chân người đi bộ ngoài hành lang.

Tuyệt đối không tự ý cạy cửa hoặc trèo qua nóc cabin

Hành khách tuyệt đối không được dùng tay cạy cửa cabin hoặc tìm cách trèo qua cửa thoát hiểm trên nóc thang để tự thoát ra ngoài. Cửa thoát hiểm trên trần cabin luôn bị khóa chặt từ phía trên và chỉ dành cho kỹ thuật viên tiếp cận từ ngoài giếng thang trong các tình huống khẩn cấp đặc biệt. Nếu bạn tự ý cạy mở cửa khi cabin đang nằm lơ lửng giữa hai tầng, nguy cơ trượt chân rơi xuống hố sâu từ 3 mét đến hàng chục mét hoặc bị kẹp cơ thể khi thang máy bất ngờ có điện hoạt động lại là rất lớn.

Cách mở thang máy bị kẹt từ bên ngoài an toàn đúng kỹ thuật

Cách mở thang máy bị kẹt từ phía ngoài đòi hỏi người thực hiện phải ngắt hoàn toàn nguồn điện tổng, dùng tay quay cơ khí đưa cabin về bằng tầng và mở khóa cửa bằng chìa chuyên dụng. Quy trình này chỉ được thực hiện bởi nhân viên kỹ thuật tòa nhà đã qua đào tạo an toàn hoặc thợ sửa chữa thang máy chuyên nghiệp nhằm tránh tai nạn điện giật và sập hố thang. Để giải cứu người mắc kẹt trong khoảng thời gian từ 10 đến 15 phút, người phụ trách bên ngoài cần triển khai chính xác 4 bước nghiệp vụ sau đây.

Trấn an người bị kẹt và xác định vị trí dừng của cabin

Bước đầu tiên trong quy trình cứu hộ là liên lạc qua hệ thống đàm thoại để trấn an tinh thần hành khách và xác định chính xác vị trí cabin đang dừng ở tầng nào. Người cứu hộ cần hỏi rõ số lượng người bên trong, tình trạng sức khỏe của người già, trẻ em hoặc phụ nữ mang thai để ưu tiên phương án xử lý khẩn cấp. Đồng thời, bạn hãy quan sát bảng hiển thị số tầng tại sảnh chính hoặc nhìn qua khe cửa tầng để biết cabin đang nằm lệch so với mặt sàn bao nhiêu centimet.

Ngắt aptomat nguồn điện chính trước khi thao tác cơ khí

Ngắt toàn bộ cầu dao điện 3 pha cấp cho tủ điều khiển tại phòng máy là thao tác bắt buộc trước khi chạm vào bất kỳ bộ phận cơ khí nào của thang máy. Việc cắt nguồn điện tổng giúp vô hiệu hóa động cơ kéo, ngăn chặn tình trạng nguồn điện lưới đóng trở lại đột ngột làm bánh đà quay tốc độ cao gây chấn thương nặng cho người thao tác. Sau khi gạt aptomat xuống vị trí tắt, nhân viên kỹ thuật cần treo biển cảnh báo tại tủ điện để không ai tự ý đóng điện trong suốt quá trình cứu hộ.

Thực hiện thao tác quay tay quay cứu hộ tại phòng máy

Khi nguồn điện đã ngắt hoàn toàn, hai nhân viên kỹ thuật sẽ phối hợp nhả phanh cơ và dùng vô lăng tay quay để di chuyển cabin về vị trí bằng tầng gần nhất. Một người lắp tay quay vào trục động cơ và giữ chặt lực, người còn lại dùng cần gạt mở từ từ má phanh điện từ để cabin di chuyển theo chiều nhẹ tải hơn, mỗi lần nhả phanh chỉ để thang trôi từ 5cm đến 10cm. Quá trình này được lặp lại đều đặn cho đến khi vạch sơn đánh dấu bằng tầng trên cáp tải trùng khớp hoàn toàn với điểm mốc cố định trên bệ máy kéo.

Sử dụng chìa khóa tam giác mở cửa tầng và đưa người ra ngoài

Sau khi cabin đã về đúng vị trí bằng phẳng với sàn sảnh, kỹ thuật viên sẽ tra chìa khóa tam giác chuyên dụng vào lỗ khóa trên cánh cửa tầng để mở chốt an toàn. Người mở cửa cần kéo nhẹ cánh cửa rộng khoảng 10cm để kiểm tra lại bằng mắt thường vị trí sàn cabin, đảm bảo độ chênh lệch với sàn tầng không vượt quá 15cm trước khi mở rộng hoàn toàn. Tiếp theo, nhân viên cứu hộ hỗ trợ từng hành khách bước ra ngoài an toàn và đặt rào chắn cảnh báo trước cửa thang để chờ kiểm tra nguyên nhân.

Nguyên nhân phổ biến khiến thang máy bị kẹt đột ngột

Nguyên nhân khiến thang máy dừng đột ngột và nhốt người bên trong xuất phát từ sự cố mất nguồn điện lưới, hỏng bộ lưu điện cứu hộ, lỗi cảm biến cửa hoặc sai lệch tín hiệu an toàn cơ khí. Dù là dòng thang máy gia đình liên doanh hay thang tải khách nhập khẩu nguyên chiếc, thiết bị đều được lập trình tự động ngắt mạch và dừng khẩn cấp ngay khi phát hiện một thông số kỹ thuật vượt ngưỡng an toàn. Các sự cố kỹ thuật gây kẹt thang được ghi nhận nhiều nhất tại các công trình hiện nay bao gồm 5 nguyên nhân chính theo thứ tự mức độ phổ biến giảm dần:

• Hỏng bộ cứu hộ tự động khi mất điện lưới: Bộ lưu điện hoặc bình ắc quy bị chai sau 1 đến 2 năm sử dụng khiến hệ thống không đủ năng lượng đưa cabin về tầng gần nhất và mở cửa khi tòa nhà bị cúp điện đột ngột.

• Kẹt dị vật tại rãnh trượt cửa và lỗi cảm biến quang học: Đá sỏi, ốc vít, rác nhỏ rơi vào khe rãnh dưới sàn làm kẹt guốc cửa, hoặc bụi bẩn che khuất mắt thần cảm biến khiến cửa thang không thể đóng mở hết hành trình.

• Đứt chuỗi mạch an toàn hoặc lỗi tiếp điểm khóa cửa tầng: Một trong các tiếp điểm điện tại khóa cửa tầng bị oxy hóa, gỉ sét hoặc lỏng lẻo làm gián đoạn tín hiệu truyền về bo mạch chủ, buộc thang máy phải phanh gấp giữa chừng.

• Kích hoạt bộ khống chế vượt tốc do giãn cáp hoặc lệch tải: Cáp tải bị mòn, giãn không đều hoặc hành khách nhún nhảy mạnh trong cabin làm rơ-le an toàn của bộ khống chế vượt tốc nhảy chốt và khóa chặt thắng cơ vào ray dẫn hướng.

• Lỗi biến tần và bo mạch điều khiển trung tâm do nhiệt độ cao: Phòng máy không có quạt thông gió làm nhiệt độ vượt quá 40 độ C, kết hợp với nguồn điện chập chờn gây treo vi xử lý, cháy cầu chì hoặc báo lỗi quá dòng trên biến tần.

Tình trạng kẹt thang do các nguyên nhân trên chỉ là một phần nhỏ trong số các lỗi thường gặp của thang máy phát sinh ở những công trình thiếu quy trình kiểm định và bảo dưỡng định kỳ.

Thời gian chờ cứu hộ và chi phí khắc phục sự cố kẹt thang máy

Thời gian chờ cứu hộ thang máy chuyên nghiệp tại khu vực nội thành dao động từ 15 đến 30 phút, trong khi chi phí khắc phục sự cố và thay thế vật tư lỗi nằm trong khoảng từ 500.000 VNĐ đến 6.500.000 VNĐ tùy theo hạng mục hư hỏng. Đối với các tòa nhà chung cư hoặc văn phòng có đội ngũ bảo trì trực 24/24 tại chỗ, quá trình mở cửa bằng tay thường hoàn tất chỉ sau 5 đến 10 phút kể từ lúc nhận tín hiệu chuông báo. Bảng dữ liệu dưới đây tổng hợp chi tiết thời gian tiếp cận hiện trường và mức giá sửa chữa tham khảo tại thị trường TP Hồ Chí Minh:

Hạng mục xử lý và thay thế linh kiện	Thời gian xử lý trung bình	Chi phí tham khảo (VNĐ)	Thời hạn bảo hành
Cứu hộ mở cửa khẩn cấp và kiểm tra lỗi cơ bản	15 – 30 phút	300.000 – 500.000	Không áp dụng
Thay mới cặp bình ắc quy cho bộ cứu hộ tự động	30 – 45 phút	900.000 – 1.800.000	6 – 12 tháng
Vệ sinh rãnh trượt, căn chỉnh khóa cửa và thay guốc cửa	45 – 60 phút	500.000 – 1.200.000	6 tháng
Thay mới thanh cảm biến an toàn cửa tầng	60 – 90 phút	2.200.000 – 3.800.000	12 tháng
Sửa chữa hoặc thay thế bo mạch bộ cứu hộ tự động	90 – 120 phút	3.500.000 – 6.500.000	12 tháng

Mức giá thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào tải trọng thang (từ 300kg đến 1500kg), chủng loại linh kiện thay thế (Fuji, Mitsubishi, Montanari) và thời điểm gọi dịch vụ vào ban đêm hay ngày lễ. Bạn sẽ được miễn phí hoàn toàn tiền công cứu hộ và kiểm tra lỗi nếu công trình đang ký hợp đồng bảo trì định kỳ hàng tháng với đơn vị cung cấp dịch vụ.

Biện pháp phòng ngừa rủi ro kẹt thang máy cho công trình

Chủ đầu tư và ban quản lý tòa nhà có thể giảm thiểu tới 95% nguy cơ kẹt thang máy bằng cách duy trì lịch bảo dưỡng định kỳ từ 1 đến 2 tháng một lần, xả nạp bình ắc quy cứu hộ thường xuyên và vệ sinh sạch sẽ rãnh trượt cửa tầng. Trong các buổi bảo trì, kỹ thuật viên cần thực hiện giả lập tình huống cắt điện lưới đột ngột để kiểm tra khả năng hoạt động thực tế của bộ lưu điện, đảm bảo cabin luôn tự động di chuyển về tầng gần nhất và mở cửa hoàn toàn. Bên cạnh đó, người sử dụng cần tuân thủ quy định không chở hàng hóa vượt quá tải trọng cho phép, không dùng tay hay vật cản giữ cửa thang quá lâu và thường xuyên quét dọn bụi bẩn, đá sỏi tại khu vực sảnh chờ.

Ngoài việc bảo dưỡng định kỳ, chủ nhà cần chú ý quan sát các hiện tượng bất thường như cabin rung lắc, cửa đóng mở có tiếng kêu ken két hoặc dừng lệch sàn. Việc nhận biết sớm những dấu hiệu thang máy cần sửa chữa này sẽ giúp bạn xử lý dứt điểm các hư hỏng cơ khí ngay từ đầu, ngăn chặn hoàn toàn nguy cơ thang dừng đột ngột giữa các tầng.

Kết luận

Sự cố thang máy bị kẹt hoàn toàn có thể kiểm soát an toàn nếu người bên trong giữ được sự bình tĩnh để liên lạc cầu cứu và đội ngũ kỹ thuật bên ngoài tuân thủ nghiêm ngặt quy trình ngắt điện, quay tay đưa cabin về bằng tầng. Để bảo vệ an toàn cho gia đình cũng như hành khách trong tòa nhà, việc trang bị kiến thức thoát hiểm cần đi đôi với công tác kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống điện cơ định kỳ.

Nếu bạn đang tìm kiếm một đơn vị bảo trì, cứu hộ và khắc phục sự cố thang máy tận nơi nhanh chóng tại TP Hồ Chí Minh, hãy liên hệ ngay với Thang Máy Nhân Phát để được đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm hỗ trợ 24/7. Bạn cũng có thể truy cập thêm vào chuyên mục Lỗi thang máy trên website của chúng tôi để cập nhật các kiến thức kỹ thuật hữu ích, giúp vận hành thiết bị bền bỉ và an toàn mỗi ngày.